USD
21°
Whatsapp
0532 456 25 94Bize haber verin
Sosyal Gündem

Stanford Hapishane deneyi nedir?

Stanford Hapishane deneyi nedir?
13 Haziran 2016 13:08

Philip Zimbardo'nun psikoloji alanında çığır açan ve yıllarca konuşulacak çalışması Stanford Hapishane deneyi sonuçları ile kendisini bile şaşırttı.

Philip Zimbardo önderliğindeki araştırmacılar 1971 yılında Stanford Üniversitesi bodrum katında sahte bir hapishane kurdular ve 24 kişiden oluşan deney grubu erkek üniversite öğrencilerinden oluşuyordu. Deneyin iki hafta sürmesi planlandı.

Seçilen denekler mahkum ve gardiyanlar olmak üzere iki gruba ayrıldılar ve sahte hapishaneye yerleştirildiler. Deneye göre mahkumlar deney boyunca gardiyanların emirlerini dinleyecekti. Gardiyanlar ise mahkumları emirlerine uymaları için uyaracaktı fakat şiddet uygulamayacaktı.

Gardiyanlara göz temasını engelleyecek aynalı gözlükler ile birlikte tahta sopalar verildi. Mahkumlara ise üzerinde numaraları yazan mahkum kıyafetleri giydirildi.

Mahkumlar deney hapishanesine 14 Ağustos 1971 günü evlerinden tutuklanmak sureti ile getirildiler. Gerçek tutuklama prosedürü nasıl ise o şekilde hapse girdiler: parmak izi alımı, fotoğraf çekimi ve mahkum taşınan araç ile sahte hapishaneye ulaştılar.

Deneye katılanlar psikolojik problemleri olmayan sağlıklı öğrencilerdi. Birkaç gün sonra gardiyanlar sadist davranışlar sergilemeye başladılar. Mahkumlar ise giderek korkak olmuştu. Bir mahkumun psikolojisi bozuldu ve öfke nöbetleri geçirmeye başladı. Gardiyanlar, mahkumlara şiddet uygulamaya başlamıştı. Mahkumların çarşaflarını alıyorlar ve sert yerlerde yatmalarına neden oluyorlardı. Yemek yemeyenleri karanlık odaya tıkıyorlardı.

Deney rol yapmaya dayanmasına rağmen denekler bunu unutmuş gibiydi. Bu yüzden deney iki hafta süremedi. Altı gün sonra mecburi olarak sonlandırıldı.

Deney, toplumdaki rolün sahiplenilmesi ve bu rolün kontrolsüz bir şekilde gerçekleştirilmesi ile ilgilidir. Nazi subayı Adolf Eichmann bir demecinde işkenceleri görev icabı yaptığını söylemiştir. Deneyin sonuçları bu demeci akla getirmektedir. Bununla birlikte deneyin sonuçları halen tartışılmaktadır.

Stanford hapishane deneyi, 2001 yılı Almanya yapımı Das Experiment filmine ve 2010 yapımı ABD yapımı The Experiment filmlerine de konu olmuştur.

Yorumlar, editörlerimiz tarafından onaylandıktan sonra yayınlanır. Kanunlara aykırı, konuyla ilgisi olmayan, küfür içeren yorumlar onaylanmamaktadır.
YORUM YAP
GİRİŞ YAP